• Tôn thờ trí tuệ là tín ngưỡng đời con
    Tôn thờ trí tuệ là tín ngưỡng đời con
    Người Do Thái không chỉ coi trọng trí tuệ, mà còn không ngừng tìm ra những phương pháp tăng cường trí tuệ. Ví dụ, họ dạy con cái phải biết quý trọng sách vở, chăm chỉ đọc sách để nâng cao hiểu biết.
  • Văn hóa Nhật Bản: Thời Minh Trị Thiên Hoàng
    Văn hóa Nhật Bản: Thời Minh Trị Thiên Hoàng
    Không một ai có thể phủ nhận được sự phát triển thần kỳ của Nhật bản về mọi lãnh vực với thời gian khoảng 30 năm, bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20. Sự thay đổi này đã biến một nước…
  • Câu chuyện về "tủ sách" và "tủ rượu"
    Câu chuyện về "tủ sách" và "tủ rượu"
    Hôm rồi tôi có dịp ghé nhà một ông tá hải quân cùng quê chơi. Ông hiện phụ trách quân lực của cả một vùng. Ông vừa cất xong ngôi nhà (biệt thự thì đúng hơn) và sắm xe hơi mới. Bước vào phòng khách ngôi…

Việt Nam: Tâm lý đám đông (Tâm lý bày đàn) ?

“Hiệu ứng bầy đàn”

Bầy đàn có tính rất tản mạn, bình thường khi ở bên nhau, động vật  thường xuyên chen lấn, xô đẩy, nhưng khi “con đầu đàn” hành động, các “con khác” cũng không suy nghĩ mà hùa theo ngay, bất chấp phía trước có thể có “sói” đang rình rập. Chính vì vậy, “hiệu ứng bầy đàn” là thuật ngữ được dfùng để chỉ tâm lý hùa theo đám đông, tâm lý đám đông rất dễ dấn đến mù quáng khiến người ta bị rơi vào những trò lùa bịp hoặc gặp thất bại.


Khó tin, nhưng…

Người ta đã từng làm một thí nghiệm như sau: Đặt một cây gậy nằm ngang trước một đàn dê, con dê đầu đàn nhảy qua, con dê thứ 2, thứ 3 cũng bắt chước nhảy qua. Sau đó người ta liền bỏ cây gậy đi, khi qua đây những con dê phía sau vẫn có động tác nhảy lên giống như những con dê đi trước, mặc dù cây gậy chặn đường không còn nằm ở đó. Đây chính là “hiệu ứng bầy đàn” hay “tâm lý đám đông”. Nhà sinh vật học người Pháp Henri Fabre đã từng làm một thí nghiệm với sâu róm, ông đặt một đàn sâu róm lên rìa của một bồn hoa, con nọ nối đuôi con kia thành vòng tròn, cạnh rìa bồn hoa. Sau đó Henri Fabre rải một ít lá thông mà sâu róm rất thích ăn vào trong bồn hoa. Đàn sâu róm bắt đầu nối đuôi nhau bò vòng quanh bồn hoa hết vòng nọ đến vòng kia. Chúng đi liền 7 ngày 7 đêm, và rồi đàn sâu róm đã chết dần do mệt và đói. Một điều đáng thương là, chỉ cần một con sâu róm trong đàn thay đổi một chút lộ trình là có thể ăn được lá thông ở ngay bên cạnh.


Vì sao nảy sinh “hiệu ứng bầy đàn”?

“Hiệu ứng bầy đàn” hay “tâm lý đám đông” là một hiện tượng thường gặp trong hoạt động thị trường của nhiều doanh nghiệp. Do không nắm bắt được đầy đủ thông tin, nhà đầu tư rất khó đưa ra lời dự đoán hợp lý về tính bất xác định của thị trường trong tương lai. Chính vì thế, họ thường thông qua việc quan sát hành vi của mọi người xung quanh để chắt lọc thông tin, vì luồng thông tin này được “truyền thông” liên tục; thông tin được mọi người nắm bắt về cơ bản là giống nhau, từ đó nảy sinh hành vi a dua theo đám đông.

Các nhà tâm lý học nghiên cứu và phát hiện ra rằng, nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến đám đông là có bao nhiêu người giữ ý kiến đó, chứ không phải bản thân ý kiến đó như thế nào, báo chí đóng vai trò là nhân tố kích động cho “hiệu ứng bầy đàn”. Một luồng thông tin sau khi đã được đăng trên báo sẽ trở thành thực tế được công nhận: một quan điểm sau khi được đưa lên truyền hình có thể biến thành dân ý. Biểu tình, vận động tranh cử… đều là những hoạt động dựa vào “Hiệu ứng bầy đàn”.


“Hiệu ứng bầy đàn” trong cuộc sống

Có một câu chuyện vui như thế này: Có 1 “ông trùm” dầu mỏ lên thiên đường tham gia một hội nghị, vừa bước vào phòng hội nghị, phát hiện ra không còn chỗ trống nào nữa, “ông trùm” này liền nảy ra một kế, hét lớn một câu: “Địa ngục phát hiện ra dầu mỏ rồi!”. Và thế là tất cả các “ông trùm” dầu mỏ trên thiên đường bèn thi nhau chạy xuống địa ngục, chẳng mấy chốc trên thiên đường chỉ còn lại “ông trùm” đến cuối cùng. Lúc này “ông trùm” đến cuối cùng liền nghĩ, mọi người đã chạy đi hết rồi, có khi địa ngục phát hiện ra dầu mỏ thật chăng? Và thế là ông ta cũng vội vàng chạy về phía địa ngục.

Câu chuyện này cho thấy, có nhiều lúc chúng ta buộc phải từ bỏ cá tính của mình để chạy theo phong trào, bởi mỗi chúng ta không thể hiểu được tường tận mọi sự việc, đối với những sự việc không hiểu, không chắc chắn, chúng ta thường “chạy theo phong trào”. Người dân bình thường trong thị trường, thường dễ để mất đi khả năng phán đoán cơ bản. Những lúc như thế ánh mắt của mọi người thường đổ dồn về phía các phương tiện truyền thông để tìm kiếm sự tư vấn, mong muốn thông qua đó có được căn cứ phán đoán. Tuy nhiên, nhân viên làm việc trong các phương tiện truyền thông cũng là người bình thường, chính vì vậy, thu thập thông tin và phán đoán một cách nhạy bén là phương pháp tốt nhất có thể giúp người ta giảm thiểu những hành vi mù quáng. Lợi dụng và định hướng một cách hợp lý hành vi bầy đàn, có thể tạo nên thương hiệu cho khu vực và hình thành nên hiệu ứng quy mô, từ đó đạt được hiệu quả khá tốt. Tìm kiếm “con dê đầu đàn” tốt là yếu tố then chốt để lợi dụng hiệu ứng bầy đàn.

Đối với cá nhân, việc chạy theo người khác sẽ khó tránh khỏi cảnh ngộ bị “nuốt chửng” hoặc bị “loại bỏ”. Điều quan trọng nhất, phải có ý tưởng của mình, không đi con đường bình thường mới là con đường tắt để bạn trở nên xuất chúng. Dù là gia nhập một tổ chức hay tự mình lập nghiệp, giữ vững ý thức sáng tạo và khả năng tư duy độc lập là những yếu tố then chốt giúp bạn gặt hái được những thành công.


“Hiệu ứng bầy đàn” trong thị trường việc làm  

Ở những ngành nghề “hot”, cạnh tranh gay gắt, rất dễ nảy sinh “hiệu ứng bầy đàn”. Khi thấy một công ty làm ăn gì đó kiếm được tiền, các công ty khác liền hùa làm theo mãi cho đến khi cung vượt quá cầu, thị trường bão hoà, quan hệ cung - cầu mất cân bằng. Mọi người đều thích mô phỏng hành vi của “con dê đầu đàn”, đôi khi khó tránh khỏi việc thiếu tầm mắt chiến lược lâu dài. Đối với các bạn trẻ đang trong độ tuổi xin việc, cũng thường hay xuất hiện “hiệu ứng bầy đàn” làm ngành IT (công nghệ thông tin) kiếm được nhiều tiền, mọi người đều lao vào học nghành IT. Học tài chính, ngân hàng dễ xin việc, mọi người liền đổ xô đi học kinh tế, tài chính…


“Hiệu ứng bầy đàn” trên thị trường chứng khoán

“Hiệu ứng bầy đàn” xuất hiện trong tất cả thị trường chứng khoán thế giới, chứ không riêng gì ở quốc gia nào. Trong thị trường tư bản, “hiệu ứng bầy đàn” dùng để chỉ trong một nhóm các nhà đầu tư, nhà đầu tư riêng lẻ thường dựa vào hành động của các nhà đầu tư khác để hành động. Khi người ta mua vào, mình cũng mua vào, khi người ta bán ra mình cũng bán ra. Tâm lý đám đông cũng ồ ạt chạy theo một hướng và xuất hiện trong hai trường hợp: Một là, các nhà đầu tư quá hưng phấn; hai là các nhà đầu tư quá sợ hãi. cả hai trường hợp trên đều nguy hiểm như nhau. Quá hưng phấn sẽ dễ tạo ra giá ảo, không thực chất, còn quá sợ hãi thì bán tháo tất cả để “cắt lỗ”. Thậm chí nhiều khi “cắt lỗ” cả nhưng mã cổ phiếu tốt, có cơ hội hồi phục trong tương lai.

Khi thị trường có những biến động mạnh, để không bị cuốn vào cơn hoảng loạn, nhà đầu tư phải tự tìm cho mình lối đi riêng, tránh phụ thuộc vào tâm lý đám đông.

 

 


BÀI VIẾT CỦA BÁC SĨ LÊ TRUNG NGÂN

 

Hiệu ứng bầy đàn trong xã hội


Thuật ngữ hiệu ứng bầy đàn (Herd Mentality) được kết hợp từ thuật ngữ "Herd" tức là bầy đàn, và "Mentality" tức là trí lực. Tuy nhiên, định nghĩa chính xác nhất phải là: Cách thức mà đám đông hành động theo các cách tương tự nhau ở cùng một thời điểm. Theo triết gia Nietzche người sáng tạo ra thuật ngữ này, những người nằm trong "tầm ảnh hưởng" của hiệu ứng đàn bầy được chia ra thành hai nhóm nhỏ hơn: thứ nhất, những người thận trọng với hành vi của mình – họ suy xét sự phù hợp với niềm tin – tín ngưỡng, và những thức đó đó sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của họ như thế nào; thứ hai, những người bị ảnh hưởng bởi truyền thông, không suy xét cẩn thận – họ dễ dãi hơn và dựa vào những cái gì mà thông tin công cộng nói, theo đúng xu hướng và theo "bầy". Có nhiều lúc trong chúng ta buộc phải từ bỏ cá tính của mình để chạy theo phong trào, bởi mỗi chúng ta không thể hiểu được tường tận mọi sự việc, đối với những sự việc không hiểu, không chắc chắn, chúng ta thường “chạy theo phong trào”. Hiệu ứng bầy đàn (hay tâm lý đám đông) là thuật ngữ dùng để chỉ cách mà con người bị ảnh hưởng bởi những người xung quanh trong việc lựa chọn những hành vi, xu hướng, và những món đồ để mua nhất định.


 

Một cách vô thức, đứa trẻ sinh ra đến lớn lên đã cảm thấy áp lực với việc phải giống “con nhà người ta” của cha, mẹ. Vừa tuổi mầm non thì đã lo chạy trường “trọng điểm”. Mặc kệ con nó thích thể loại nghệ thuật gì, mở mắt ra là phải học ba lê, học vẽ, học nhạc, học ngoại ngữ, học bơi… cho “bằng bạn bằng bè”. Chưa biết mình đam mê gì cũng thi đại học rồi lên thành phố với chúng bạn. Vì ai cũng như vậy cả: học hết cấp 3 phải lên đại học!. Có câu ngạn ngữ, đại ý là: “Nhân cách hình thành nên ý thức, ý thức hình thành nên thói quen, thói quen tạo nên tính cách, tính cách quyết định số phận”. Khi không qua môn học thì đút lót thầy cô. Tâm lý đám đông lớn lên, người ta không cần phải biết bản thân mình thích gì, cứ mọi người chọn gì, mình cũng sẽ chọn đó.

 

Rồi khi đã có tấm bằng thì phải lo “chạy việc”. Có những chuyện người ta nói công khai, trở thành điều quá đỗi bình thường, muốn xin vào ngân hàng phải chạy mấy trăm triệu, muốn xin làm giáo viên cũng phải mấy trăm triệu, muốn vào Sở này Bộ kia cũng phải mấy trăm triệu. Bạn có tiền, phải, bạn được nhồi nhét vào một cái ghế yên vị như thế, bạn có cơ hội nhận hối lộ nhiều, cái ghế nào càng chắc, cơ hội ăn đút lót càng cao thì càng cần nhiều tiền để chạy chọt vào, rồi chúng ta đang đào tạo ra một tầng lớp lãnh đạo như thế nào? Tôi không vơ đũa cả nắm, vì thực sự có rất nhiều con người tâm huyết thực sự đang ngày đêm miệt mài cống hiến sức lực và trí tuệ của mình cho đất nước, nhưng thực sự lo sợ trước sự suy đồi đạo đức của một bộ phận không hề nhỏ trong xã hội bây giờ.

 

Giới trẻ bây giờ thế nào? Một cô ca sỹ, người mẫu nổi tiếng nước ngoài, cả một hội ùn ùn kéo vào bình luận, buông những lời vô văn hóa, tràn ngập bình luận người Việt, còn rất nhiều người, ăn mặc hở hang, phản cảm, phát ngôn gây shock để được nổi tiếng. Từ đó, họ trơ lì với thái độ của người khác, người khác thấy thế cũng bắt chước theo, không cần biết ngày mai thế nào, không cần biết, tất cả quá đơn giản. Họ không cần biết hàng ngày, có người ra đổ bê tông đường trong nắng oi ả. Có những người hàng ngày lao động cực khổ kiếm vài chục nghìn ai biết đến? Hàng ngày làm việc dưới hầm mỏ nguy hiểm tính mạng, ai biết đến? Hàng ngày có những người thầy, người cô lặng lẽ truyền đạt tri thức đến cho những trẻ em nghèo, ai biết đến? Tôi ước gì, ai đó chịu khó giành một chút thời gian quan tâm những gì tôi nói, và suy nghĩ thật nghiêm túc, ước gì…

 

Ngay cả khi tôi viết cái bài này, tôi cũng chẳng mong mình nhận được sự hưởng ứng tích cực. Dù rằng đó là một tham vọng. Vì tôi nói xấu người Việt, tôi moi móc khí chất yếu kém của xã hội trong khi bản thân chắc chưa làm được gì hay ho. Vậy đó, sinh ra là người Việt Nam, làm gì cũng lo sợ và cảm thấy nặng nề!


Nguồn: https://bacsiletrungngan.wordpress.com/2014/09/09/hieu-ung-bay-dn-trong-x-hoi/

Chân Tâm An


Đọc 328 thời gian
Tin Mới Hơn

( 27/06/2017 ) Thăm lại sóc BomBo - Bình Phước »

( 27/06/2017 ) Bình Dương »

( 27/06/2017 ) Bình Định - huyền thoại miền đất võ »

( 27/06/2017 ) Quê hương Bình Định »

( 27/06/2017 ) Du lịch cuối tuần với Bến Tre »

( 20/05/2017 ) Quan họ Bắc Ninh »

( 16/05/2017 ) Sắc màu Bạc Liêu »

( 14/05/2017 ) Tìm hiểu về Bắc Kạn »

( 13/05/2017 ) Về miền quan họ Bắc Giang »

( 09/05/2017 ) Đến với Bà Rịa - Vũng Tàu »

( 08/05/2017 ) Khám phá An Giang »

( 07/05/2017 ) Vẻ đẹp Ninh Thuận »

( 10/04/2017 ) Tính cách người các tỉnh tại Trung Quốc »


Tin Củ Hơn

( 09/01/2016 ) « Dạy con cách tiêu tiền từ tuổi lên 3

( 09/01/2016 ) « Dạy con quản lý tiền bạc theo cách của người Do Thái

( 19/12/2015 ) « Cách dạy con tự lập tự nhỏ

( 19/12/2015 ) « Vì sao trẻ em Nhật tự lập từ rất sớm ?

( 19/12/2015 ) « Tôn thờ trí tuệ là tín ngưỡng đời con

( 26/04/2015 ) « Văn hóa Nhật Bản: Thời Minh Trị Thiên Hoàng

( 07/02/2015 ) « Câu chuyện về "tủ sách" và "tủ rượu"

( 14/10/2014 ) « Văn hóa ảnh hưởng đến giao tiếp như thế nào?

( 07/09/2014 ) « Hai người Nhật đội mưa nhặt rác bên hồ Gươm

( 07/09/2014 ) « Văn hóa xả rác: Sự dơ bẩn ở nhà mang ra ngoài đường

( 07/09/2014 ) « Văn hóa xếp hàng: Một góc nhìn

( 07/09/2014 ) « Văn hóa xếp hàng - câu chuyện nhức nhối của người Việt

( 07/09/2014 ) « Không bán hàng cho người Việt vì họ… xấu tính

( 07/09/2014 ) « Nhục nhã khi nhà hàng Việt từ chối phục vụ người Việt

( 07/09/2014 ) « Nói cười hô hố... chỉ có thể là người Việt!

( 07/09/2014 ) « Những mẩu chuyện về người Việt đọc xong… chỉ muốn “độn thổ”

Tin Tức

Xã hội

Giáo dục

Sức khỏe

Go to top